คู่มือสรุปสาระสำคัญกฎกระทรวงกำหนดลักษณะของสถานพยาบาลและลักษณะการให้บริการของสถานพยาบาล พ.ศ. 2558

คู่มือฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อสรุปสาระสำคัญของกฎกระทรวงฯ พ.ศ. 2558 สำหรับการเตรียมสอบและติวเนื้อหา โดยเน้นการจัดระเบียบข้อมูลให้เป็นลำดับ เปรียบเทียบข้อมูลเชิงลึก และสรุปประเด็นที่มักออกข้อสอบ เพื่อความสะดวกในการจดจำและทำความเข้าใจ

1. บทนำและวัตถุประสงค์หลักของการประกาศใช้

กฎกระทรวงฉบับนี้ออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541 เพื่อปรับปรุงหลักเกณฑ์ให้สอดคล้องกับสภาวการณ์ปัจจุบัน

●ผู้ลงนาม:  ศาสตราจารย์รัชตะ รัชตะนาวิน (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข)

●วันที่ให้ไว้:  23 มีนาคม พ.ศ. 2558

●วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา:  2 เมษายน พ.ศ. 2558

●การยกเลิกฉบับเดิม:  ให้ยกเลิกกฎกระทรวงว่าด้วยลักษณะของสถานพยาบาลและลักษณะการให้บริการของสถานพยาบาล พ.ศ. 2545

●เหตุผลการประกาศใช้:  เพื่อให้ครอบคลุมสาขาการประกอบโรคศิลปะที่เพิ่มขึ้น และให้ลักษณะของสถานพยาบาลสอดคล้องกับการพัฒนาและความเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องของการให้บริการทางการแพทย์

2. การจำแนกกลุ่มสถานพยาบาล

ตามกฎกระทรวงนี้ ได้มีการแบ่งประเภทสถานพยาบาลออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้| ประเภทสถานพยาบาล | นิยาม | รูปแบบที่คุ้นเคย || ------ | ------ | ------ || ไม่รับผู้ป่วยไว้ค้างคืน | สถานพยาบาลที่ให้บริการตรวจรักษาโดยไม่มีบริการพักค้างคืน | คลินิก || รับผู้ป่วยไว้ค้างคืน | สถานพยาบาลที่มีบริการให้ผู้ป่วยพักค้างคืนเพื่อการรักษา | โรงพยาบาล |

3. สรุปรายละเอียด "คลินิก" (9 ประเภทหลัก)

ประเภทของคลินิก

1.คลินิกเวชกรรม:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม

2.คลินิกทันตกรรม:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพทันตกรรม

3.คลินิกการพยาบาลและการผดุงครรภ์:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ ชั้นหนึ่ง

4.คลินิกกายภาพบำบัด:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพกายภาพบำบัด

5.คลินิกเทคนิคการแพทย์:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทย์

6.คลินิกการแพทย์แผนไทย:  รวมถึงการแพทย์แผนไทยประยุกต์

7.คลินิกการประกอบโรคศิลปะ:  ดำเนินการโดยผู้ประกอบโรคศิลปะตามสาขานั้นๆ

8.คลินิกเฉพาะทาง:  ด้านเวชกรรม ทันตกรรม หรือการพยาบาลฯ ซึ่งผู้ดำเนินการต้องได้รับวุฒิบัตรหรือหนังสืออนุมัติจากสภาวิชาชีพ

9.สหคลินิก:  จัดให้มีการประกอบวิชาชีพตั้งแต่ 2 ลักษณะขึ้นไป โดยผู้ดำเนินการต้องเป็นบุคคลตามที่ผู้อนุญาตประกาศกำหนด

ลักษณะทั่วไปและข้อกำหนด (ตามข้อ 3 และ 4)

●สถานที่:  ทำเลสะดวก ปลอดภัย อาคารมั่นคง สะอาด มีแสงสว่างและการระบายอากาศเพียงพอ

●พื้นที่:  มีห้องตรวจเป็นสัดส่วน มิดชิด มีระบบควบคุมการติดเชื้อ และการกำจัดสิ่งปฏิกูลที่เหมาะสม

●พื้นที่เชื่อมต่อ:  พื้นที่ให้บริการต้องเชื่อมและเปิดติดต่อถึงกันได้

●ข้อห้ามสำคัญ:

●ห้ามตั้งในพื้นที่เดียวกับร้านขายยา  ตามกฎหมายว่าด้วยยา

●ห้ามตั้งในพื้นที่เดียวกับการประกอบอาชีพอื่น  (ยกเว้นมีการแบ่งพื้นที่ชัดเจนและไม่กระทบต่อวิชาชีพ)

●ห้ามตั้งในสถานที่เดียวกับสถานพยาบาลของรัฐ  (เช่น ของกระทรวง, กทม., อปท. หรือสภากาชาดไทย) ที่ให้บริการในลักษณะเดียวกัน

4. สรุปรายละเอียด "โรงพยาบาล"

การแบ่งขนาดตามจำนวนเตียง (ข้อ 5)

●ขนาดเล็ก:  ไม่เกิน 30 เตียง

●ขนาดกลาง:  31 - 90 เตียง

●ขนาดใหญ่:  ตั้งแต่ 91 เตียงขึ้นไป

ลักษณะทางกายภาพและมาตรฐานอาคาร (ข้อ 6 และ 7)

●โครงสร้างอาคาร:  ต้องไม่ติดกับอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างอื่น (ยกเว้นกรณีเฉพาะที่กฎหมายผ่อนปรน)

●ลิฟต์:  อาคารที่มีบริการผู้ป่วยตั้งแต่ 3 ชั้นขึ้นไป ต้องมีลิฟต์บรรทุกเตียงผู้ป่วยอย่างน้อย 1 ตัว

●ทางสัญจร:  ส่วนที่ใช้เตียงเข็นต้องกว้างไม่น้อยกว่า 2 เมตร

●ทางลาด:  กรณีพื้นสูงต่ำไม่เท่ากัน ต้องมีทางลาดชันไม่เกิน 15 องศา พร้อมราวเกาะสำหรับผู้พิการ/ผู้สูงอายุ

●พื้นที่อำนวยความสะดวกอื่น:  ร้านอาหารหรือร้านค้าต้องแยกเป็นสัดส่วน ไม่ปะปนกับแผนกผู้ป่วยในหรือผู้ป่วยนอก

●ข้อกำหนดด้านกฎหมายอื่นๆ:  ต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมายควบคุมอาคาร, กฎหมายสาธารณสุข, กฎหมายผังเมือง และต้องมี รายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)  ที่ได้รับความเห็นชอบ

5. ตารางเปรียบเทียบเชิงลึก: แผนกบริการและระบบสนับสนุนในโรงพยาบาล 7 ประเภท

แผนก/ระบบสนับสนุนทั่วไปทันตกรรมพยาบาลกายภาพแผนไทยเฉพาะทางเฉพาะกลุ่ม

เวชระเบียน / OPD / IPD✓✓✓✓✓✓✓

ผู้ป่วยฉุกเฉิน (ER)✓----✓✓

เภสัชกรรม✓✓--✓✓✓

หมายเหตุสำคัญ:  โรงพยาบาล ขนาดเล็ก ในบางประเภท (ทั่วไป, ทันตกรรม, พยาบาลฯ, แผนไทย, เฉพาะทาง, เฉพาะประเภทผู้ป่วย) อาจไม่มีบางแผนกที่กำหนด (เช่น Lab, X-ray หรือผ่าตัด) แต่ต้องจัดให้มีบริการเท่าที่จำเป็น

6. บทเฉพาะกาลและระยะเวลาผ่อนปรน

เพื่อให้สถานพยาบาลเดิมปรับตัวได้ กฎกระทรวงได้กำหนดระยะเวลาผ่อนปรนไว้ดังนี้:

●คลินิก:  ต้องปรับปรุงลักษณะทั่วไปและการบริการให้เป็นไปตามกฎกระทรวงนี้ภายใน  1 ปี

●โรงพยาบาล:  ต้องปรับปรุงและจัดให้มีระบบสนับสนุนตามกฎกระทรวงนี้ภายใน  2 ปี

●สิทธิยกเว้นพิเศษสำหรับโรงพยาบาลขนาดเล็กเดิม:

●มิให้นำข้อกำหนดเรื่อง "โครงสร้างอาคารต้องไม่ติดกับสิ่งปลูกสร้างอื่น" มาบังคับใช้

●เงื่อนไข:  ห้ามเพิ่มจำนวนเตียงเกินกว่าที่ได้รับอนุญาตไว้เดิมก่อนกฎกระทรวงนี้บังคับใช้

7. สรุปประเด็นเน้นจำ (Exam Highlights & Numbers)

●ตัวเลขเตียง:  เล็ก (≤ 30) / กลาง (31-90) / ใหญ่ (≥ 91)

●ลิฟต์เตียง:  บังคับเมื่ออาคารสูงตั้งแต่  3 ชั้นขึ้นไป

●ทางสัญจรเตียงเข็น:  ความกว้างต้องไม่น้อยกว่า  2 เมตร

●ความชันทางลาด:  ต้องไม่เกิน  15 องศา

●สหคลินิก:  คือการรวมวิชาชีพตั้งแต่  2 ลักษณะขึ้นไป

●EIA:  เป็นข้อกำหนดบังคับสำหรับสถานพยาบาลประเภท โรงพยาบาล

●ระยะเวลาปรับตัว:  คลินิก  1 ปี  / โรงพยาบาล  2 ปี

●ห้ามตั้งรวม:  คลินิกห้ามตั้งในที่เดียวกับ ร้านขายยา  หรือ สถานพยาบาลรัฐ ที่มีบริการแบบเดียวกัน

●โรงพยาบาลทั่วไปต้องมี:  อายุรกรรม ศัลยกรรม กุมารเวชกรรม และสูตินรีเวชกรรม เป็นอย่างน้อย (พร้อมบริการพยาบาล เภสัช กายภาพ Lab และรังสี)